Cách phòng trừ sâu bệnh trên cây xà cừ công trình từ kỹ sư cây xanh

Xà cừ được đánh giá là một trong những dòng cây bóng mát công trình khỏe, có sức sống bền bỉ nhất. Tuy nhiên, khi được đưa từ nhà vườn ra môi trường đô thị, các công trình xây dựng hoặc khi thời tiết thay đổi thất thường, cây phải chịu nhiều áp lực sinh thái khiến khả năng đề kháng, phòng chống sâu bệnh bị suy giảm đáng kể.

Với kinh nghiệm hơn 10 năm trực tiếp chỉ đạo thi công và chăm sóc cho các dự án cây xanh công trình lớn nhỏ tại nhiều tỉnh thành trên cả nước, Phạm Hùng và các kỹ sư Cây Ba Miền sẽ chia sẻ cách phòng trừ sâu bệnh trên cây xà cừ từ chính những trải nghiệm, kinh nghiệm chúng tôi đúc kết được.

Tại sao cây xà cừ công trình bị sâu bệnh tấn công?

Qua theo dõi tại nhiều công trình thực tế, Phạm Hùng nhận thấy cây xà cừ sống trong tự nhiên ở vùng thổ nhưỡng ổn định rất ít khi bị sâu bệnh nghiêm trọng. Tuy nhiên, khi trồng tại các dự án đô thị, nếu không chăm sóc tốt rất dễ bị tổn thương do 3 nguyên nhân cốt lõi sau:

Hiện tượng sốc môi trường khi mới trồng

Khi mua xà cừ công trình từ vườn ươm, cây phải thay đổi môi trường sống, hệ rễ bị tổn thương nên khả năng hút nước và khoáng chất bị suy giảm ít nhiều (tùy vào cây bạn mua là loại xà cừ đánh thẳng hay đã dâm ủ kỹ). Cây phải mất 2 – 3 tháng (đối với hàng đã dâm ủ) hoặc 6 tháng – 1 năm (đối với cây đánh thẳng) để phục hồi bộ rễ.

Trong giai đoạn đó, khả năng vận chuyển chất dinh dưỡng và nước lên các cành ngọn bị gián đoạn, cây dễ rơi vào trạng thái suy yếu sinh lý, tạo điều kiện thuận lợi cho các loài côn trùng gây hại xâm nhập.

Kỹ thuật trồng và chăm sóc chưa đúng

Một vài lỗi phổ biến rất hay gặp ở những đội thi công chưa có kinh nghiệm như: lấp đất quá sâu so với cổ rễ ban đầu, không xử lý thoát nước cho hố trồng, quá trình chăm sóc thì tưới nước quá nhiều.

Việc lấp đất dày hay hố trồng thoát nước kém làm cho phần vỏ ở gốc cây luôn trong tình trạng ẩm ướt, thiếu oxy, khiến cổ rễ hô hấp kém và dễ bị mục nát. Ngược lại, việc tưới nước quá nhiều gây úng ngập cũng làm bộ rễ thối hỏng, khiến toàn bộ cây suy kiệt nhanh chóng.

Do các vết thương cơ giới không xử lý kỹ

Với những cây xà cừ công trình lớn hay cây xà cừ cổ thụ, quá trình cẩu hạ, vận chuyển, cắt tỉa tạo tán có thể làm trầy xước, nứt vỡ vỏ thân hoặc các cành chính. Nếu các vết trầy xước nghiêm trọng hay các vết cắt lớn trên cành không được xử lý bằng thuốc sát khuẩn và keo liền sẹo chuyên dụng ngay lập tức, những vết thương hở đó sẽ là vị trí tích tụ nước mưa, tạo môi trường thuận lợi cho nấm mốc phát triển, sâu đục thân có cơ hội xâm nhập và đẻ trứng.

Các loại sâu hại nguy hiểm trên cây xà cừ và biện pháp diệt trừ

Nếu không phát hiện sớm và có biện pháp xử lý đúng kỹ thuật, sâu bệnh có thể làm suy kiệt hệ rễ, mục rỗng thân cành, dẫn đến nguy cơ gãy đổ gây mất an toàn và tổn thất chi phí thay thế rất lớn. Dựa trên tần suất xuất hiện và mức độ phá hại tại thực tế các công trình, bạn cần chú ý đề phòng 3 loại sâu hại dưới đây:

Sâu đục thân và đục cành

Kẻ thù số 1 của các loại cây trình thân gỗ, cũng là đối tượng gây hại nặng nhất đối với xà cừ công trình. Sâu đục thân là ấu trùng của loại côn trùng tên là xén tóc hoặc sâu non thuộc họ Bướm đêm. Chúng đẻ trứng vào những khe nứt, vết thương hở ở vỏ cây. Sau khi nở, sâu non sẽ gặm nhấm phần vỏ rồi đục sâu vào ruột gỗ bên trong.

Cách nhận biết cây bị sâu đục thân

Xuất hiện các lỗ nhỏ trên thân hoặc cành chính. Bên ngoài lỗ nhỏ hoặc dưới gốc cây, các chạc cành có nhiều mụn gỗ đùn ra giống mùn cưa. Ngoài ra, cây còn bị xì mủ màu nâu đen quanh khu vực lỗ đục. Những cành phía trên đoạn bị sâu đục nghiêm trọng có hiện tượng héo rũ, lá vàng và rụng dần.

Cách phòng trị sâu đục thân trên cây xà cừ

Để phòng trừ sâu đục thân trên cây xà cừ, biện pháp phun thuốc trừ sâu thông thường không có hiệu quả, vì sâu non nằm ẩn sâu bên trong lớp gỗ cứng. Biện pháp xử lý hiệu quả nhất được tiến hành như sau:

• Bước 1: Sử dụng dây thép nhỏ có đầu nhọn thọc sâu vào lỗ đục để lôi phân sâu và sâu non ra ngoài.
• Bước 2: Dùng xilanh bơm trực tiếp dung dịch thuốc trừ sâu có tính lưu dẫn và xông hơi mạnh như Virtako 40WG, Padan 95SP, Supertac 500EC và Diazinon 60EC vào lỗ đục.
• Bước 3: Dùng sáp nến hoặc đất sét bịt kín miệng lỗ lại để giữ hơi thuốc bên trong để tiêu diệt sâu non và các lứa trứng còn lại.

Sâu ăn lá

Loại sâu này thường bùng phát vào giai đoạn chuyển mùa hoặc thời điểm cây xà cừ ra lộc non (thường là đầu xuân hoặc đầu mùa mưa)

Dấu hiệu nhận biết sâu ăn lá

Lá cây bị khuyết mép, thủng lỗ hoặc chỉ còn lại phần gân lá. Ở trên lộc non, lá bị gập lại hoặc cuốn thành từng búi do sâu làm tổ. Dưới gốc cây xuất hiện nhiều hạt phân nhỏ màu xanh sẫm hoặc đen.

Cách phòng trị hiệu quả sâu ăn lá

Đối với cây giống xà cừ hoặc cây có chiều cao dưới 4m: Bạn sẽ phun thuốc sinh học chứa vi khuẩn Bacillus thuringiensis hoặc hoạt chất Abamectin như Vertimec 1.8EC, Reasgant 3.6EC, Haihamec 3.6EC. Phun tập trung vào mặt dưới của lá và các chồi non vào chiều mát.

Đối với cây công trình đã khép tán: Chúng ta phải dùng máy phun áp lực cao để đưa dung dịch lên toàn bộ tán lá. Nên luân phiên sử dụng các loại thuốc đặc trị sâu ăn lá như Permecide 50EC, Confidor 100SL, Rad

iant 60SC để tránh hiện tượng kháng thuốc.

Rệp sáp và nhện đỏ

Đây là nhóm côn trùng chích hút nhỏ, nhưng có khả năng gây hại nghiêm trọng đến sự phát triển và xanh tốt của cây. Chúng thường xuất hiện trong điều kiện thời tiết khô nóng hoặc khi tán cây quá dày, không khí xung quanh kém thông thoáng.

Dấu hiệu nhận biết rệp sáp và nhận đỏ trên xà cừ

Rệp sáp: Mặt dưới lá và nách lá, cành non xuất hiện các mảng trắng dạng bông bám chặt. Rệp tiết ra dịch ngọt thu hút nấm muội đen phát triển, nên khi cây xà cừ bị rệp tấn công, mặt lá bị phủ một lớp bụi đen như muội than, làm giảm khả năng quang hợp của cây.

Nhện đỏ: Trên lá cây xuất hiện nhiều chấm nhỏ màu vàng nhạt do nhện chích hút dịch tế bào tạo thành, sau đó phiến lá bị mờ đục, chuyển sang màu xám bạc và rụng sớm. Khi quan sát kỹ dưới mặt lá sẽ thấy các sợi tơ mỏng, dùng tay miết nhẹ vào lớp tơ ấy, bạn sẽ thấy xuất hiện vết màu nâu đỏ hoặc hồng vàng. Nếu bị nặng cây sẽ biểu hiện rõ hơn, lá bị quăn queo, mép lá cong xuống, cành non còi cọc và đọt non bị chùn lại.

Biện pháp xử lý rệp sáp và nhện đỏ trên cây xà cừ

Trước hết bạn phải cắt tỉa loại bỏ bớt cành con, cành bị sâu bệnh bên trong tán để tăng độ thông thoáng, giúp tán lá tiếp xúc ánh nắng mặt trời. Sau đó, chúng ta sẽ sử dụng các loại thuốc BVTV chuyên trị để phun cho cây.

• Thuốc trị rệp sáp: Yamida 100SL, Neem Chili,  Movento 150OD, hỗn hợp Carbosan 25EC + Thiamax 25WG (500 ml + 20g/ 200 lít),….
• Thuốc trị nhện đỏ: Ortus 5SC, Pesieu 500SC, Ebi MKA 45SC, Radiant 60SC,  Dầu khoáng SK Enspray 99EC, Nấm xanh (Metarhizium anisopliae),

(*) Lưu ý kỹ thuật quan trọng: Do rệp sáp có lớp vỏ sáp bao bọc bên ngoài, khi pha thuốc bắt buộc phải trộn thêm chất bám dính hoặc một ít dung dịch nước rửa chén pha loãng với tỷ lệ 1ml trên 1 lít nước. Việc này giúp dung dịch thuốc phá vỡ màng sáp và bám dính tốt hơn vào thân côn trùng, mang lại hiệu quả diệt trừ triệt để.

Các bệnh hại phổ biến trên cây xà cừ và cách điều trị dứt điểm

Trong kỹ thuật phòng trừ sâu bệnh trên cây xà cừ, ngoài các loài sâu hại có thể quan sát bằng mắt thường, còn có các nhóm bệnh do nấm gây ra, rất khó phát hiện, cây những hàng xà cừ công trình bị giảm tỷ lệ sống sau trồng hoặc gặp tình trạng suy kiệt kéo dài. Dưới đây là 2 nhóm bệnh cần phải chú ý đề phòng.

Bệnh thối lở cổ rễ

Đây là bệnh lý nghiêm trọng nhất liên quan đến hệ rễ trên cây xà cừ và nhiều loại thực vật (đặc biệt là giai đoạn cây con và cây mới lớn), thường do các chủng nấm Fusarium hoặc Phytophthora gây ra trong điều kiện ngập úng hoặc đất thiếu oxy.

Dấu hiệu nhận biết: Toàn bộ tán lá chuyển sang màu vàng nhạt một cách đồng loạt rồi rụng dần dù đất vẫn đủ ẩm. Phần vỏ cây tại vị trí cổ rễ xuất hiện các vết nứt nẻ, chuyển sang màu nâu đen. Khi lấy dao cạy nhẹ lớp vỏ này sẽ thấy phần gỗ bên trong bị mục hoặc có mùi hôi và sũng nước. Cây bị lay gốc, hệ rễ con hoàn toàn bị đen và tiêu biến, không còn khả năng bám đất.

Biện pháp xử lý chi tiết:

Bước 1: Dùng cuốc xẻng cào bớt phần đất lấp sâu quanh gốc cây để lộ phần cổ rễ ra ngoài, tạo sự thông thoáng tối đa.

Bước 2: Cắt bỏ các rễ đã bị thối đen, quét vôi hoặc dung dịch bordeaux đậm đặc vào các vết thương ở cổ rễ.

Bước 3: Sử dụng thuốc đặc trị nấm phổ rộng chứa hoạt chất Metalaxyl, Mancozeb hoặc Fosetyl-aluminium (pha đúng liều lượng), tưới đẫm xung quanh vùng bầu đất của cây với lượng dung dịch từ 20 – 30 lít tùy theo đường kính bầu. Tưới lặp lại lần hai sau đó từ 5 – 7 ngày. Ngưng tưới nước cho cây trong vòng 3 – 5 ngày sau khi xử lý thuốc để tránh làm loãng hoạt chất.

• Chú ý: Trường hợp cây đã bị thối rễ nghiêm trọng, khả năng phục hồi kém thì tốt nhất nên nhổ bỏ và trồng thay thế cây mới. Trước khi trồng bạn cần sử lý đất, bổ sung thêm đất đã trộn giá thể xơ dừa và trấu hun để tăng độ tơi xốp và khả năng thoát nước.

Bệnh đốm lá và cháy mép lá

Bệnh này trên cây xà cừ thường phát sinh mạnh vào mùa mưa hoặc những khi thời tiết có độ ẩm không khí cao kéo dài, lây lan nhanh qua giọt nước mưa và gió.

Dấu hiệu nhận biết: Trên bề mặt lá xuất hiện các chấm nhỏ màu nâu tròn, sau đó lan rộng thành các vệt đốm lớn hình tròn hoặc hình bầu dục màu xám nâu, có quầng vàng xung quanh. Đối với bệnh cháy bìa lá, vết bệnh bắt đầu từ chóp lá hoặc mép lá lan dần vào trong, khiến lá bị khô xác, cong queo và rụng sớm.

Biện pháp xử lý chi tiết:

Thu gom toàn bộ lá rụng dưới gốc cây đem đi tiêu hủy xa khu vực công trình để triệt tiêu nguồn nấm ký sinh (tốt nhất là đốt). Sau đó tiến hành phun thuốc, sử dụng các dòng thuốc chứa hoạt chất gốc Đồng (Copper Oxychloride) hoặc Difenoconazole, Hexaconazole, phun ướt đều hai mặt lá. Nên phun thuốc vào buổi sáng sớm khi lá đã khô sương hoặc chiều mát.

(*) Khuyến nghị kỹ thuật: Khi sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật để phun phòng trừ sâu bệnh trên cây xà cừ, người thực hiện BẮT BUỘC phải trang bị bảo hộ lao động đầy đủ, không phun ngược hướng gió và tuân thủ tuyệt đối liều lượng hướng dẫn của nhà sản xuất ghi trên bao bì.

Phương pháp quản lý dịch hại tổng hợp cho cây xà cừ công trình

Xà cừ là cây bóng mát rất phổ biến ở Việt Nam, được trồng nhiều dọc vỉa hè, dải phân cách đường phố hay trong các công viên, quảng trường, khu đô thị sinh thái,…. Trong quản lý cây xanh đô thị hay các không gian công cộng, việc phun thuốc hóa học chỉ là giải pháp tình thế khi bệnh đã bùng phát. Đối với Cây Ba Miền, phòng trừ sâu bệnh trên cây xà cừ chúng tôi luôn ưu tiên yếu tố phòng trước, bằng việc áp dụng quy trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) ngay từ ban đầu.

Nghiêm ngặt trong khâu chọn mua cây xà cừ công trình

Một cây xà cừ khỏe mạnh, sức đề kháng tốt là tiền đề quan trọng nhất. Tại Cây Ba Miền, chúng tôi luôn chọn lọc những gốc xà cừ thân thẳng đẹp, vỏ nhẵn, sạch sâu bệnh, đặc biệt là luôn ưu tiên những cây xà cừ đã dâm ủ kỹ từ 3 – 6 tháng trở lên.

Những cây đã được dưỡng ủ, đảo bầu có bộ rễ tơ khỏe mạnh đã chuyển sang màu vàng nâu, lộc non ra ổn định khi đem trồng khả năng phục hồi và thích nghi môi trường mới rất nhanh, tỷ lệ sống 100%, sức đề kháng cao với sâu bệnh.

Thi công trồng chuẩn kỹ thuật

Đội ngũ thi công của chúng tôi là những kỹ sư, tay thợ lão luyện đã có nhiều năm kinh nghiệm, am hiểu sâu về đặc tính của cây. Trước khi hạ trồng, chúng tôi sẽ xử lý hố cẩn thận, đào hố rộng để có không gian cho rễ mới phát triển. Đồng thời, lót thêm giá thể để tăng độ tơi xốp, khả năng thoát nước tốt mà vẫn đảm bảo giữ đủ độ ẩm cây cần.

Thiết kế khoảng cách trồng cây xà cừ chuẩn đảm bảo mật độ trồng không quá dày, tránh để cành tán giữa các cây đan xen, chồng chéo với nhau, làm mất sự thông thoáng, giảm khả năng quang hợp (một trong những nguyên nhân khiến cây xà cừ dễ bị sâu bệnh tấn công).

Cây được lấp đất cẩn thận, tuyệt đối không nén chặt cổ rễ. Mặt trên của bầu đất sau khi trồng phải bằng hoặc cao hơn mặt đất tự nhiên từ 3 đến 5cm để tránh đọng nước. Cây sau trồng được chống cọc gỗ chữ A 3 hoặc 4 chân để cố định thân, tránh tình trạng gió lay làm lỏng cổ rễ và đứt các sợi rễ tơ đang bám đất.

Vệ sinh cảnh quan và chăm sóc định kỳ

Cắt tỉa cho cây xà cừ, loại bỏ toàn bộ cành tăm, cành mọc sà sát đất hoặc cành giao nhau bên trong tán vào trước mùa mưa để cây nhận được nhiều ánh sáng, giảm độ ẩm nội tán.

Với một cây công trình đại thụ như xà cừ, nếu bị sâu đục thân, cành nghiêm trọng sẽ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn rất cao cho kiến trúc xung quanh cũng như người lưu thông bên dưới. Vì vậy, phải có cách phòng chồng trước thật tốt.

Quét vôi gốc cây định kỳ 2 lần/năm (vào đầu mùa mưa và cuối mùa mưa). Lớp vôi quét cao từ 1.2 – 1.5m mét từ mặt đất lên có tác dụng ngăn chặn các loài xén tóc, bướm đêm đến đẻ trứng vào vỏ cây, đồng thời tiêu diệt các bào tử nấm bám trên bề mặt vỏ.

Việc trồng và chăm sóc cây xà cừ công trình đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về đặc tính sinh học cũng như kỹ thuật xử lý thực tế tại hiện trường. Với kinh nghiệm tích lũy hơn 10 năm, Cây Ba Miền không chỉ cung cấp cây xà cừ giống, xà cừ công trình hay cây cổ thụ đạt tiêu chuẩn chất lượng cao mà còn mang đến giải pháp thi công, bảo dưỡng trọn gói cho các dự án.

Chúng tôi sở hữu đội ngũ kỹ sư lâm nghiệp và thợ làm vườn lành nghề, sẵn sàng theo sát công trình từ khâu khảo sát thổ nhưỡng, thiết kế hệ thống thoát nước đến việc lập phác đồ phòng trừ sâu bệnh cho cây xà cừ công trình. Tất cả các dự án do Cây Ba Miền thi công đều đi kèm chính sách bảo hành, cam kết cây sinh trưởng tốt và sống khỏe, giúp chủ đầu tư tối ưu hóa chi phí và yên tâm tuyệt đối về chất lượng cảnh quan.

Để nhận tư vấn chi tiết hoặc nhận báo giá cây xà cừ nhanh, chính xác, bạn vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Hotline/Zalo: 0961.486.620, sẽ có nhân viên hỗ trợ 24/7.

Chúc bạn nhiều sức khỏe và thành công kiến tạo không gian xanh như ý!